Giardini Botanici Hanbury
Niet ver van Ventimiglia ligt Capo Mortola. Hier eindigen de uitlopers van de Mediterrane Alpen letterlijk in de zee, zonder dat er sprake is van vlakke kustgrond. Op deze berghelling liggen de botanische tuinen van Hanbury, i Giardini Botanici Hanbury.
In een periode van bijna 160 jaar is deze prachtige plek stukje bij beetje omgetoverd tot een intrigerende botanische tuin. Geuren, kleuren en fotogenieke uitzichten worden begeleid door het suizen van de wind en het sjirpen van cicaden. Met op de achtergrond de altijd ruisende zee die een zilte frisheid met zich meebrengt.
Entree
Vanaf de poort bij de ingang doorkruisen trappen en paden de tuinen naar de ongeveer 100 meter lager gelegen muur waarachter de zee ruist.
Indrukwekkende verzameling
De weg door de tuinen voert langs een indrukwekkende verzameling planten uit alle werelddelen, vijvers en fonteinen, beelden en architectonische pareltjes die bijdragen aan de sprookjesachtige sfeer. Dwalend door het groen kom je uiteindelijk op het laagste punt waar een kleine bar drankjes en eenvoudige (lunch)gerechten serveert.
Een gerenoveerde antieke muur beschermd de tuinen tegen het opspattende zoute water van de zee. Voor je de muur bereikt ben je een grote verzameling planten, struiken en bomen gepasseerd. In de tuinen zijn onder andere een citrusboomgaard, rozentuin, kruidentuin en het Australische bos te vinden.
Fotogeniek
Fotografen kunnen niet alleen hun hart ophalen aan de mooi aangelegde weelderige begroeiing, ook de uitzichten zijn stuk voor stuk fotogeniek.
Via Aurelia
Vanaf een bruggetje in de Hanbury tuinen kijk je op een origineel stuk van de Via Aurelia, de antieke Romeinse weg die het centrum van het Romeinse Rijk met Gallië verbond.
Erfenis van een weldoener
Het gebied kent een rijke geschiedenis welke terug gaat tot ver voor de aanleg van de botanische tuinen. Niet alleen het oorspronkelijke stukje van de Via Aurelia (uit de 3e eeuw voor Christus) getuigt hiervan. Het kost geen moeite om in de rotsen langs het water bij Capo Mortola fossiele afdrukken van schelpen te vinden.
Het huidige tuinparadijs is de erfenis van de Engelse Sir Thomas Hanbury, een hartstochtelijk tuinenliefhebber en plantenverzamelaar. In de tuinen zijn nog steeds planten te vinden die ooit door hem zijn meegebracht van zijn reizen. De eerste rozen kwamen uit de tuin van vader Hanbury, in Clapham Common bij Londen.
Tuinliefhebber
De liefde voor bloemen en planten vormde een rode draad in het leven van Thomas Hanbury, een gepassioneerd tuinliefhebber, amateur botanist en plantenverzamelaar.
Zakenman in China
Thomas Hanbury woonde lang in Shanghai, waar hij o.a. een bedrijf in thee en zijde opzette. In zijn werk was hij zeer succesvol. Mede dankzij zijn reizen door het land, zijn interesse in de lokale bevolking en door Mandarijn Chinees te leren spreken, werd hij een bekende verschijning. Hij was directeur van de eerste spoorlijn die in China werd aangelegd en betrokken bij de oprichting van een ziekenhuis. En (ook daar) bij de aanleg van tuinen.
Zithoekjes
Overal in de tuinen nodigen bankjes uit om in alle rust te genieten van het omringende groen.
Het begin
Toen Thomas Hanbury in 1867 langs de Côte d’Azur reisde, kreeg hij de kans om de villa en omringende grond van Capo Mortola te kopen. De bereisde zakenman en filantroop was onder de indruk van de natuurlijke omgeving; de ligging op de geleidelijk aflopende bergwand was in zijn ogen de perfecte plek voor de aanleg van een botanische tuin. Het zou zijn levenswerk worden.
Daniel Hanbury, de oudere broer van Thomas, speelde een cruciale rol bij de opbouw van de tuinen. Hij was een botanist en gespecialiseerd in farmacognosie, de wetenschap die natuurlijke geneesmiddelen uit flora en fauna bestudeert. Zijn interesse ging vooral uit naar medicinale planten. Hij legde de wetenschappelijke basis, onder andere door de aanleg van een acclimatisatietuin.
Vijvers
Verspreid door de tuinen zijn meerdere vijvers en fonteinen te vinden. Bij de Fontana del Drago deelt een groep waterschildpadden het water met een school goudvissen.
Internationale belangstelling
De planten voor de nieuwe botanische tuin werden vanuit de hele wereld geïmporteerd waarbij de internationale contacten van de beide broers een belangrijke rol speelden. Als snel trok de collectie de aandacht van de internationale wetenschappelijke wereld. Er was niet alleen belangstelling voor het exotische aspect. De planten waren ook onderwerp van farmacologisch onderzoek en er was interesse voor economische waarde voor kwekerijen.
Beroemde bezoekers
Niet alleen vanuit de wetenschappelijke wereld was er belangstelling; de tuinen mochten vele beroemde bezoekers ontvangen, waaronder Koningin Victoria en andere leden van de Britse Koninklijke familie.
Ludwig Winter
In 1868 werd de Duitse botanist en tuinontwerper Ludwig Winter aangenomen om de tuinen verder uit te bouwen. De wetenschappelijk geschoolde Winter is beroemd geworden in de omgeving van de Bloemenrivièra.
Winter begon zijn werk aan de Hanbury tuinen op slechts 23 jarige leeftijd, waarbij hij samen met de broers voor grote uitdagingen kwam te staan. De de ondergrond van kalksteen is gevoelig voor aantasting door de zilte wind en erosie door regen. Daarnaast vraagt de zomerse hitte om de aanleg van irrigatiesystemen.
Na zes jaar verlegde Ludwig Winter zijn werkterrein. Zijn grote voorliefde voor palmen bracht hem onder andere naar Bordighera waar hij een elegante bloemenwinkel opende. Vele tuinen in de omgeving zijn onder zijn handen aangelegd en gegroeid.
Fraaie architectuur
In de tuinen van Hanbury zijn meerdere architectonische hoogstandjes te vinden. Aangelegd op zorgvuldig gekozen plaatsen verhogen deze de sprookjesachtige sfeer van de tuinen.
Villa Hanbury
De centraal gelegen villa Hanbury is helaas niet vrij toegankelijk voor bezoekers. Gelukkig is er aan de buitenkant veel moois te bewonderen.
Villa Hanbury
In 1872 verliet Thomas Hanbury met zijn gezin Shanghai om nooit meer terug te keren. Hij woonde deels in Engeland en deels in Italië waar hij zijn werk aan de botanische tuin onverminderd voortzette. De familie woonde in de gerestaureerde grote villa op het terrein, die sindsdien bekend staat als de Villa Hanbury.
Her en der zijn in de tuinen getuigenissen te vinden van de band van de Hanbury familie met China. Zoals de Fontana del Drago en de grote bronzen klok bij de Villa Hanbury. In de poort bij de ingang van de tuinen is een Chinese inscriptie te vinden. Het karakter is te vertalen als ‘zegen’ of ‘geluk’.
In Italië werd ook het liefdadigheidswerk van de familie voortgezet. Er werd geïnvesteerd in onderwijs, cultuur en wetenschap. Hiervoor werd Thomas Hanbury niet alleen in Italië onderscheiden. In 1901 werd hij in Engeland geridderd en mocht hij zich voortaan Sir Thomas Hanbury noemen.
Laatste rustplaats
Sir Thomas Hanbury overleed in 1907. Zijn as is in het in Moorse stijl gebouwde mausoleum geplaatst.
Behoud van de tuinen
De kinderen van Thomas Hanbury stelden alles in het werk om de tuinen te behouden en het wetenschappelijk werk voortgang te laten hebben. De beide wereldoorlogen maakten dit een vrijwel onmogelijke opgave. Met name de Tweede Wereldoorlog liet ernstige schade na. Meteen in 1945 keerde Dorothy Hanbury terug naar Mortola waar ze aan de wederopbouw begon. Financieel bleek het een te grote opgave en ze ging op zoek naar hulp. Uiteindelijk wist ze het landgoed aan de Italiaanse staat te verkopen waarna de tuinen onder de verantwoordelijkheid van opeenvolgende instanties kwamen.
In de jaren ’80 van de vorige eeuw brak een periode van reorganisatie en restauratie aan. De tuinen kwamen onder beheer van de Universiteit van Genua en nemen tot op de dag van vandaag een belangrijke plaats in de botanische wereld in.
Geopend voor publiek
De tuinen van Hanbury zijn het gehele jaar door geopend voor publiek en tonen in ieder seizoen een eigen charme.
In ieder seizoen
In tegenstelling tot een recreatieve tuin, waar alles draait om het tonen van de schoonheid van de aanleg, is het doel van een botanische tuin het volgen, bestuderen en behouden van de natuurlijke voortplantingscyclus. Mede hierdoor zijn de tuinen van Hanbury in ieder seizoen anders. Planten worden zoveel mogelijk gelaten zoals ze in hun natuurlijke habitat zijn; oud blad en uitgebloeide bloemen worden niet verwijderd en zaden krijgen de tijd om te rijpen. Vooral in de droge zomerperiode kan het daardoor lijken of de tuinen slecht onderhouden worden.
Daarom schreef Thomas Hanbury zelf ooit dat de tuinen in de zomer gesloten zouden moeten worden voor het publiek om pas na de eerste regens in september weer te openen.Gelukkig gebeurt dit nooit. Planten uit droge klimaten bloeien juist in de zomertijd.
Ongeacht het jaargetijde, ongeacht de omstandigheden verliezen i Giardini Hanbury nooit hun betovering.
In alle seizoenen
De planten, vijvers, beelden en bouwwerken hebben ieder hun eigen charme. Zoals ook ieder seizoen zijn eigen charme heeft. Dat maakt dat de tuinen van Hanbury altijd een bezoek waard zijn.
Bereikbaarheid
De tuinen van Hanbury zijn bereikbaar door vanuit Ventimiglia de SS1 (Aurelia) richting Frankrijk te volgen.
Blijf na Latte de SS1 volgen, richting Ponte San Luigi. De Hanbury tuinen liggen langs deze weg.
De bus vanuit Ventimiglia is linea 1 richting Ponte San Luigi, bushalte La Mortola.